Ekonomik sipariş miktarı, size toplamda en az maliyeti getiren sipariş büyüklüğüdür. Zıt yönlerde hareket eden iki maliyeti dengeler: Sık sık sipariş vermek her bir siparişin çaba ve masrafı açısından daha maliyetlidir; büyük miktarlarda sipariş vermek ise bunun sonucunda oluşan stokları elde tutma maliyetini artırır.
EOQ, bu iki maliyetin toplamının en düşük olduğu noktayı bulur. Her seferinde ne kadar satın almanız gerektiğine yanıt verir; bu, yeniden sipariş noktası (reorder point) ile yanıtlanan ne zaman satın almanız gerektiği sorusundan farklıdır.
Basit bir dille EOQ
Bir üründen yılda 1.200 adet kullandığınızı hayal edin.
Hepsini bir kerede, yani 1.200 adet sipariş ederseniz yılda bir kez sipariş vermiş olursunuz. Sipariş maliyetleri çok düşüktür. Ancak yıl boyunca ortalama 600 adet stok tutarsınız; bu da nakit ve alanınızı bağlar, ayrıca depolama, sigorta ve elleçleme maliyetlerine katlanmanıza neden olur.
Ayda 100 adet sipariş ederseniz ortalama 50 adet stok tutarsınız. Elde tutma maliyetleri düşer. Ancak bu sefer yılda on iki kez sipariş verirsiniz; her biri kendi idari süreçleri, teslimat ücreti ve mal kabul iş yüküyle gelir.
Bu iki uç nokta arasında, toplam maliyetin en düşük olduğu bir sipariş miktarı vardır. İşte bu, ekonomik sipariş miktarıdır.
Buradaki faydalı içgörü, toplam maliyet eğrisinin minimum noktası civarında oldukça düz olmasıdır. Tam EOQ değerinden %20 sapmak, genellikle tam olarak o noktada olmaktan sadece birkaç yüzde daha maliyetlidir. Bu nedenle EOQ, bir talimat olmaktan ziyade bir mantık kontrolü (sense-check) olarak görülmelidir; mevcut sipariş miktarınızın aşırı derecede yanlış olup olmadığını anlamak için çok iyidir ve en yakın birime kadar hesaplayıp kendinizi yıpratmaya değmez.
EOQ formülü
EOQ = karekök ( (2 × D × S) ÷ H )
Veya başka kaynaklarda göreceğiniz gösterimle: EOQ = √(2DS/H)
D — yıllık talep. Bir yıl içinde kullandığınız veya sattığınız birim sayısı. Bunu bir hedeften ziyade gerçek satış geçmişinden alın ve ürünün stokta olmadığı dönemleri hariç tutun; çünkü stoksuzluk dönemindeki satışlar talebi değil, bulunabilirliği kaydeder.
S — sipariş başına maliyet. Miktarı ne olursa olsun, bir siparişi vermek ve teslim almak için katlandığınız maliyet. İnsanların en sık yanlış hesapladığı girdi budur. Siparişi oluşturmak ve takip etmek için harcanan satın alma süresini, birim başına değil sabit olan teslimat veya nakliye ücretini, mal kabul, kontrol ve rafa kaldırma işçiliğini ve fatura işleme maliyetlerini içerir. Ürünlerin kendi maliyetini içermez.
H — birim başına yıllık elde tutma maliyeti. Bir birimi bir yıl boyunca elde tutmanın maliyeti. Genellikle birim maliyetin bir yüzdesi olarak hesaplanır; sermaye, depolama, sigorta, elleçleme, fire ve eskime payları dahil edildiğinde genellikle %20–30 arasındadır. Yani %25 elde tutma oranıyla 20 dolarlık bir ürün için H = 5 dolar olur. Bunun tam dökümü stok taşıma maliyeti bölümünde mevcuttur.
Formülde nelerin eksik olduğuna dikkat edin: ürünlerin satın alma fiyatı. Formülde yer almaz çünkü modelin dünyasında, sipariş miktarınız ne olursa olsun aynı yıllık miktarı satın alırsınız; bu nedenle satın alma maliyeti her seçenek için aynıdır ve sonucu etkileyemez. Dolaylı olarak H üzerinden dahil olur.
Tam kapsamlı bir örnek
Bir işletme saklama kutusu satıyor. Rakamlar:
- Yılda 2.400 adet satılıyor
- Her bir satın alma siparişinin verilmesi ve teslim alınması yaklaşık 75$‘a mal oluyor (yaklaşık bir saatlik satın alma süresi, 40 dolarlık sabit teslimat ücreti ve mal kabul işçiliği)
- Her kutunun alış maliyeti 12$ ve işletme %25 yıllık elde tutma oranı kullanıyor
Birinci adım — D’yi belirleyin. Yıllık talep = 2.400 adet.
İkinci adım — S’yi belirleyin. Sipariş başına maliyet = 75$.
Üçüncü adım — H’yi hesaplayın. Birim başına yıllık elde tutma maliyeti = 12$ × %25 = 3,00$.
Dördüncü adım — değerleri formüle yerleştirin.
EOQ = √( (2 × 2.400 × 75) ÷ 3,00 ) EOQ = √( 360.000 ÷ 3,00 ) EOQ = √120.000 EOQ = 346 adet
Beşinci adım — bunun pratikte ne anlama geldiğini hesaplayın.
- Yıllık sipariş sayısı = 2.400 ÷ 346 = 6,9, yani yaklaşık her 7–8 haftada bir
- Tutulan ortalama stok = 346 ÷ 2 = 173 adet veya 2.076$ değerinde stok
- Yıllık sipariş maliyeti = 6,9 × 75$ = 518$
- Yıllık elde tutma maliyeti = 173 × 3,00$ = 519$
İki maliyetin neredeyse aynı çıktığına dikkat edin. Bu bir tesadüf değildir; EOQ noktasında bu maliyetler her zaman eşittir, bu da aritmetiğinizi kontrol etmek için faydalı bir yoldur.
Toplam ilgili maliyet = Yıllık 1.037$.
Altıncı adım — alternatiflerle karşılaştırın. Çalışmanın asıl değer kazandığı yer burasıdır.
| Sipariş miktarı | Yıllık sipariş | Sipariş maliyeti | Ortalama stok | Elde tutma maliyeti | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|
| 100 | 24.0 | 1.800$ | 50 | 150$ | 1.950$ |
| 200 | 12.0 | 900$ | 100 | 300$ | 1.200$ |
| 346 (EOQ) | 6.9 | 518$ | 173 | 519$ | 1.037$ |
| 600 | 4.0 | 300$ | 300 | 900$ | 1.200$ |
| 1.200 | 2.0 | 150$ | 600 | 1.800$ | 1.950$ |
İki şey öne çıkıyor. EOQ gerçekten de en ucuz olanıdır. Ve eğri bu nokta civarında düzdür; 346 yerine 200 veya 600 sipariş etmek yılda 163$ daha fazla maliyet getirir ki bu ölçekteki bir işletme için ihmal edilebilir bir farktır. Tedarikçinizin koli miktarı 250 ise veya minimum sipariş miktarı 500 ise, bunu kabul edin ve endişelenmeyi bırakın.
EOQ hesaplayıcı
Bunu herhangi bir ürün için uygulayın. Aritmetik bir dakika sürer; asıl iş S ve H değerlerini dürüstçe belirlemektir.
| Adım | Bulunacak değer | Sizin rakamınız |
|---|---|---|
| 1 | D — son on iki ayda satılan veya kullanılan birim | |
| 2 | Sipariş başına satın alma süresi, sabit nakliye, mal kabul işçiliği ve fatura işleme | |
| 3 | S — sipariş başına toplam maliyet (2. adımın toplamı) | |
| 4 | Ürünün birim maliyeti | |
| 5 | Yıllık elde tutma oranınız (genellikle %20–30) | |
| 6 | H — 4. adım × 5. adım | |
| 7 | 2 × D × S | |
| 8 | 7. adım ÷ H | |
| 9 | EOQ — 8. adımın karekökü |
Referans olması için hesaplanmış satır: D = 2.400, S = 75$, H = 3,00$. (2 × 2.400 × 75) = 360.000. 360.000 ÷ 3 = 120.000. √120.000 = 346 adet.
Ardından sonucu gerçeklerle mantık süzgecinden geçirin:
- Tedarikçinizin minimum sipariş miktarı ile alanınızın yettiği miktar arasında mı kalıyor?
- Koli, katman veya palet miktarına mantıklı bir şekilde yuvarlanabiliyor mu? En yakın pratik birime yuvarlayın; düz maliyet eğrisi sayesinde neredeyse hiçbir şey kaybetmezsiniz.
- Yılda kaç sipariş anlamına geliyor? Cevap 40 ise, S değerinin düşük tahmin edilip edilmediğini sorgulayın. Eğer 0,8 ise, H değerinin düşük olup olmadığını kontrol edin.
- Daha büyük miktarlarda hacim indirimi, ekstra elde tutma maliyetini karşılar mı? Temel formül indirimleri göremez, bu yüzden bunu ayrıca kontrol edin.
EOQ size ne anlatır ve neden önemlidir?
İnsanların genellikle içgüdüleriyle çözdüğü bir dengeyi nicelleştirir. Çoğu sipariş miktarı alışkanlıklara, tedarikçinin koli boyutuna veya yıllar önce ilk siparişi veren kişinin kararına göre belirlenir. EOQ, bu alternatifin karşısına somut bir sayı koyar.
Sipariş vermenin göz ardı edilen bir maliyetini ortaya çıkarır. Çok sık sipariş veren işletmeler, satın alma ve mal kabul süreçlerinde her bir siparişin gerçekte ne kadara mal olduğunu genellikle hesaplamamıştır. S değerini hesaplamak, çoğu zaman EOQ’nun kendisinden daha aydınlatıcıdır.
Tutma maliyetinin göz ardı edilen bir yönünü ortaya çıkarır. Benzer şekilde, birim indirimlerinden yararlanmak için toplu alım yapan işletmeler, bunu takip eden bir yıllık depolama maliyetini nadiren fiyatlandırır. H değerini birim maliyetin %25’i olarak hesaplamak, genellikle toplu alım fırsatlarına bakış açısını değiştirir.
Tedarikçinin indirim teklifine karşı savunulabilir bir yanıt sunar. “İki katı al, %4 tasarruf et” teklifi kabul edilmeden önce test edilebilir. Eğer ekstra tutma maliyeti indirim tutarını aşıyorsa, bu anlaşma bir tasarruf sağlamıyor demektir.
Sipariş ritminizin girdisidir. Yıllık talebin EOQ’ya bölünmesi, yıllık sipariş sayısını verir; bu da satın alma biriminin o ürün grubunu ne sıklıkla gözden geçirmesi gerektiğini söえます.
Varsayımlar ve kısıtlamalar
Bu model neredeyse bir asırlıktır ve nadiren tam olarak doğru olan varsayımlara dayanır. Modelin nerede geçersiz kaldığını bilmek, onu kullanmak ile onun tarafından yanıltılmak arasındaki farkı belirler.
Sabit ve bilinen bir talep olduğunu varsayar. Gerçek talep mevsimseldir, trendlere bağlıdır ve belirsizdir. Keskin bir mevsimsel zirvesi olan bir ürün için tek bir yıllık EOQ neredeyse anlamsızdır; mevsimlere göre ayrı ayrı hesaplayın ya da hiç uğraşmayın.
Boyuttan bağımsız olarak sabit bir sipariş maliyeti olduğunu varsayar. Gerçekte nakliye genellikle hacimle ölçeklenir ve birkaç ürünü tek bir teslimatta birleştirmek, sipariş başına maliyeti tamamen değiştirir.
Birim başına sabit bir tutma maliyeti olduğunu varsayar. Tutma maliyeti pürüzsüz bir şekilde değil, basamaklar halinde artar; fazladan bir palet yeri gerektiren veya sizi daha fazla alan kiralamaya zorlayan bir miktar, doğrusal modelin önerdiğinden çok daha maliyetlidir.
Hacim indirimlerini görmezden gelir. Temel formül tek bir satın alma fiyatı varsayar. İndirim kırılımlarının olduğu durumlarda, her kırılma noktasındaki toplam maliyeti EOQ sonucuyla ayrı ayrı karşılaştırmanız gerekir. Bu, en yaygın pratik eksikliktir.
Anlık ikmal ve stoksuz kalmama durumunu varsayar. Tedarik süresi yok, değişkenlik yok, stok tükenme olasılığı yok. Emniyet stoğu ve yeniden sipariş noktaları tam olarak bu varsayımlar yanlış olduğu için vardır ve EOQ hesaplamasının dışında kalırlar.
H değerine dahil ettikleriniz dışında, bozulabilirliği ve eskimeyi görmezden gelir. Kısa ömürlü veya hızlı değişen moda ürünleri için asıl kısıt, maliyetten ziyade raf ömrüdür.
Her ürünü bağımsız olarak ele alır. Uygulamada, tek bir tedarikçiden birkaç ürün grubunu tek bir teslimatta sipariş edersiniz, bu da ekonomiyi önemli ölçüde değiştirir; on ürüne bölünen ortak bir teslimat maliyeti, ürün başına S değerini çok daha küçük hale getirir.
Sınırsız sermaye ve alan olduğunu varsayar. Bunların hiçbiri doğru değildir ve her ikisi de formül ne derse desin sonucu sınırlayabilir.
Tüm bunlara rağmen nasıl kullanılır? EOQ’yu bir talimat değil, bir teşhis aracı olarak görün. Değer bazında en üstteki ürün gruplarınız için çalıştırın. Sonuç, halihazırda sipariş ettiğiniz miktara yakınsa, olduğu gibi bırakın. Eğer birkaç kat büyük veya küçükse, araştırın; bu, modelin size bir şeyin incelenmeye değer olduğunu söyleme biçimidir ki modelin iddia ettiği en büyük şey de budur.
EOQ; yeniden sipariş noktası, emniyet stoğu ve taşıma maliyeti ile nasıl uyum sağlar?
Dört farklı soruya yanıt veren dört sayı ve bunlar sırayla birbirine bağlıdır.
| Yanıtladığı soru | Beslediği alan | |
|---|---|---|
| Taşıma maliyeti | Bir birimi bir yıl boyunca tutmanın maliyeti nedir? | EOQ formülündeki H |
| Emniyet stoğu | İşler ters giderse ne kadar tampona ihtiyaç var? | Yeniden sipariş noktası |
| Yeniden sipariş noktası | Ne zaman sipariş vermeliyim? | Harekete geçme tetikleyicisi |
| EOQ | Ne kadar sipariş vermeliyim? | Siparişteki miktar |
İş sırası şöyledir: Önce taşıma maliyetini hesaplayın, çünkü EOQ buna ihtiyaç duyar. Emniyet stoğunu talebiniz ve tedarik süresi değişkenliğinize göre boyutlandırın. Yeniden sipariş noktasını tedarik süresi talebi artı emniyet stoğu ile oluşturun. Ardından, nokta tetiklendiğinde sipariş edeceğiniz miktarı belirlemek için EOQ’yu kullanın.
Bu dördünü değer bazında en önemli ürünleriniz için yerine getirdiğinizde, çalışan bir ikmal sisteminin çekirdeğine sahip olursunuz. Bunları yavaş hareket eden ürünlerin uzun kuyruğuna yaymak nadiren çabaya değer; orada basit minimum-maksimum seviyeleri genellikle daha iyidir.
Daha derinlemesine bilgi
- Yeniden sipariş noktası nedir — ne kadar değil, ne zaman sipariş verileceği.
- Emniyet stoğu nedir — EOQ’nun hesaba katmadığı tampon.
- Envanter taşıma maliyeti — H değeri doğru şekilde nasıl hesaplanır.
- Envanter yönetimi teknikleri — EOQ’nun alternatifler arasındaki yeri.
- Aşırı stoklama nedir — sipariş miktarları sadece indirime göre belirlendiğinde ne olur.
- Envanter devir hızı nedir — sipariş miktarının en çok etkilediği ölçüt.
Tek satırlık özet
Ekonomik sipariş miktarı, sipariş maliyetleri ile tutma maliyetlerinin toplamda en düşük olduğu sipariş büyüklüğüdür ve 2DS/H formülünün karekökü ile bulunur. Gerçek değeri teşhis amaçlıdır: maliyet eğrisi sonuç etrafında düzdür, bu nedenle onu miktarları en yakın birime göre ayarlamak için değil, mevcut sipariş büyüklüğünüzün ciddi şekilde hatalı olduğu ürünleri bulmak için kullanın.
Sıkça sorulan sorular
Basit terimlerle ekonomik sipariş miktarı nedir? Sipariş verme maliyeti ile bu siparişlerin yarattığı stoku tutma maliyetini dengeleyerek size genel olarak en az maliyeti çıkaran sipariş büyüklüğüdür. Çok sık sipariş verirseniz sipariş maliyetleri artar; çok fazla sipariş verirseniz tutma maliyetleri artar.
EOQ formülü nedir? EOQ = √(2DS/H). Burada D birim cinsinden yıllık talep, S bir sipariş verme ve teslim alma maliyeti, H ise bir birimi bir yıl boyunca tutma maliyetidir. Ürünlerin satın alma fiyatı formülde yer almaz, çünkü hangi sipariş miktarını seçerseniz seçin bu fiyat aynıdır.
Bir EOQ örneği verebilir misiniz? Yıllık 2.400 birim talep, 75$ sipariş maliyeti ve birim başına yıllık 3.00$ tutma maliyeti ile: (2 × 2.400 × 75) = 360.000; 3’e bölündüğünde = 120.000; bunun karekökü 346 birimdir. Bu, yılda yaklaşık yedi sipariş ve 173 birimlik ortalama stok anlamına gelir.
EOQ’nun kısıtlamaları nelerdir? Sabit ve bilinen talep, sipariş başına sabit maliyet, birim başına sabit tutma maliyeti, hacim indirimi olmaması, anlık ikmal ve stoksuz kalmama durumlarını varsayar. Bunların hiçbiri tam olarak doğru değildir. Ayrıca her ürünü bağımsız olarak ele alır, bu da birkaç ürün grubunu tek bir teslimatta birleştirmenin avantajını olduğundan düşük gösterir.
EOQ ile yeniden sipariş noktası arasındaki fark nedir? EOQ size ne kadar sipariş vereceğinizi söyler; yeniden sipariş noktası ise ne zaman sipariş vereceğinizi. Birbirlerini tamamlarlar; yeniden sipariş noktası tetiklenir ve EOQ, takip eden satın alma siparişindeki miktarı belirler.
EOQ hacim indirimlerini hesaba katar mı? Temel formülünde katmaz. Bir tedarikçi fiyat kırılımları sunduğunda, her kırılma miktarındaki toplam yıllık maliyeti (satın alma maliyeti + sipariş maliyeti + tutma maliyeti) EOQ’daki toplam maliyetle karşılaştırın ve en düşük olanı seçin. Çoğu zaman indirim, ekstra tutma maliyetini karşılamaz.
EOQ hala geçerli mi? Bir teşhis aracı olarak evet. Toplam maliyet eğrisi minimum değer etrafında düz olduğu için, kesin miktarları belirlemede zayıf, ancak mevcut sipariş büyüklüğünüzün olması gerekenden birkaç kat büyük veya küçük olduğu ürünleri belirlemede çok iyidir. Bu şekilde kullanıldığında hala yerini korumaktadır.
Sipariş başına maliyeti nasıl hesaplarım? Siparişi oluşturma ve takip etme süresini, sabit nakliye veya teslimat ücretlerini, mal kabul, kontrol ve rafa yerleştirme işçiliğini ve fatura işleme maliyetlerini ekleyin. Ürünlerin kendi maliyetini ve sipariş büyüklüğüyle ölçeklenen değil, sipariş başına sabit olan her şeyi hariç tutun.
Warehouse Wise; envanter yönetimi, depolama ve sipariş karşılama konularında rehberler sunan ücretsiz ve bağımsız bir kütüphanedir. Bu içerikler, işin mutfağında olanlar; yani yeni depo ve envanter personeli, küçük veya büyümekte olan perakende ve e-ticaret işletmeleri ve stok yönetimi konusunda uzmanlaşmak isteyen herkes için hazırlanmıştır. Her rehber bir terimi açıklar, gerektiğinde gerçek verilerle örneklendirir ve lafı uzatmadan sonuca ulaşır. Tamamen bağımsızız: Yazılım veya ekipman satmıyor, yönlendirmelerden komisyon almıyor ve rehberlerimizi reklam verenlere göre sıralamıyoruz.